Badanie przedsiębiorstw i IOB

Na potrzeby projektu w okresie od września do grudnia 2012 roku zostało przeprowadzone badanie przedsiębiorstw i instytucji otoczenia biznesu (IOB). Badanie zostało zrealizowane na zlecenie Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. przez konsorcjum firm Accreo Business Consulting Sp. z o.o. oraz Instytut Badawczy IPC.

Cele badania

Głównym celem badania była identyfikacja potrzeb przedsiębiorców i IOB w zakresie wzmacniania kontaktów przedsiębiorstw prowadzących do działalności innowacyjnej. Szczegółowymi celami badania były:

  • identyfikacja barier w nawiązywaniu współpracy przez firmy z innymi firmami i IOB w obszarze działalności innowacyjnej oraz określenie czynników stymulujących nawiązywanie współpracy przez firmy w zakresie działalności innowacyjnej,
  • uzyskanie wiedzy na temat praktyki działania w zakresie pobudzania innowacyjności przez IOB i identyfikacja barier w nawiązywaniu współpracy IOB z nowymi klientami,
  • wypracowanie mechanizmów stymulujących współpracę przedsiębiorców z innymi przedsiębiorcami.

Próba badawcza

Badanie zostało przeprowadzona na próbie 1038 przedsiębiorstw z województwa kujawsko-pomorskiego i 30 instytucji otoczenia biznesu. Zbadano 30 IOB, w tej grupie znalazło się 8 inkubatorów przedsiębiorczości, w tym akademickie inkubatory przedsiębiorczości; 10 organizacji zrzeszających przedsiębiorstwa, w tym związki pracodawców, izby gospodarcze oraz izby rzemiosła; 6 parków, w tym parki przemysłowe, technologiczne i przemysłowo-technologiczne; 4 ośrodki szkoleniowo-doradcze, 1 centrum innowacyjności i 1 klaster.

Diagnoza dotycząca współpracy przedsiębiorstw

Badanie określiło poziom współpracy przedsiębiorstw w naszym regionie. W gronie badanych przedsiębiorstw, jedno na cztery (24%) ma doświadczenia we współpracy z innymi firmami lub podmiotami niekomercyjnymi w zakresie działalności innowacyjnej. W ponad połowie (55%) kooperujących firm (13,2% wszystkich przedsiębiorstw) kontakty z innymi podmiotami w zakresie działalności innowacyjnej mają – według deklaracji badanych – charakter stałej współpracy. Jedna na dziesięć (10%) współpracujących firm (2,4% wszystkich badanych) napotkała bariery i trudności w trakcie nawiązywania współpracy z innymi przedsiębiorstwami bądź podmiotami niekomercyjnymi w zakresie działalności innowacyjnej.

Poziom współpracy jest niezadawalający. Jak wynika z badania 76% przedsiębiorstw nie podejmuje współpracy z innymi firmami lub podmiotami niekomercyjnymi w zakresie działalności innowacyjnej, a z grupy przedsiębiorstw współpracujących 45% (10,8% wszystkich przedsiębiorstw) podejmuje tę współpracę nieregularnie.

Bariery współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami

Najczęściej wskazywaną przez respondentów (średnio 42% wskazań) przyczyną braku współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami w zakresie działalności innowacyjnej jest niedostrzeganie potrzeby kooperacji i – prawdopodobnie – brak świadomości płynących z niej korzyści. Bariera ta była również jedną z częściej wskazywanych przez uczestników badania podczas wywiadów indywidualnych i grupowych.

W drugiej kolejności (po 17% wskazań) jako bariery współpracy badani przedstawiają brak odpowiednich partnerów oraz brak funduszy na finansowanie współpracy. Przedsiębiorcy wskazali, iż posiadają specyficzne wymagania w zakresie potrzebnych materiałów czy produktów, którym nie są w stanie sprostać wszyscy potencjalni kooperanci.

Mniej więcej 13% badanych wskazało na problemy wynikające z braku zaufania do potencjalnych partnerów, co potwierdzili również respondenci wywiadów indywidualnych.
Zdaniem uczestników wywiadu grupowego istotnym elementem ograniczającym nawiązywanie współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami jest obawa przed utratą technologii czy klientów. Innym wskazywanym ryzykiem współpracy jest lęk przed wchłonięciem mniejszej firmy przez większą, co zostało też zauważone przez około 10% badanych metodą ilościową.

Diagnoza dotycząca współpracy przedsiębiorstw i IOB

Badanie obejmowało nie tylko określenie barier w nawiązywaniu współpracy przez firmy z innymi firmami ale również bariery we współpracy z innymi IOB w obszarze działalności innowacyjnej. Znamienne jest, że zaledwie 8% przedsiębiorców w województwie kujawsko-pomorskim deklaruje, że kiedykolwiek korzystało z oferty IOB działających w regionie. W pozostałej grupie po równo (46%) rozłożyły się wskazania przeczące oraz brak wiedzy w tym zakresie. Uwagę zwraca również fakt, iż współpraca biznesu z IOB najczęściej (łącznie 5% wskazań) ma charakter sporadyczny, incydentalny.

Bariery współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami i IOB

Najważniejszą przyczyną niepodejmowania współpracy z lokalnymi IOB, którą wskazało łącznie 57% badanych przedsiębiorców niepodejmujących współpracy z IOB (26% wszystkich respondentów), jest nieświadomość korzyści płynących z takiego działania. W dalszej kolejności (19% wskazań, tj. 8,7% wszystkich badanych) respondenci wymieniali nieznajomość oferty tych podmiotów oraz własne ograniczenia finansowe (13%, tj. 6% wszystkich badanych).

Wśród istotnych barier współpracy z IOB badani wskazywali także brak zaufania do tych podmiotów oraz niedostatek czasu, który mogliby poświęcić na kontakty z nimi. Zdaniem badanych przedstawiciele IOB nie wspierają także firm w pozyskiwaniu kontrahentów.

Czynniki wpływające na korzystanie z oferty regionalnych IOB

Zdaniem większości badanych IOB powinny kłaść większy nacisk na promocję swojej oferty i dotarcie do potencjalnych zainteresowanych, a także wypracować lepszy model komunikacji z firmami poprzez wykorzystanie nowoczesnych mediów. Rolą IOB powinna być koordynacja przedsięwzięć, organizacja spotkań przedsiębiorców będących platformą wymiany wiedzy i informacji.

Według uczestników wywiadów telefonicznych, aby zwiększyć zainteresowanie lokalnych firm ofertą IOB, muszą one przede wszystkim wypracować wspólną platformę przekazywania informacji i promocji – udostępnienie kompleksowej oferty wszystkich instytucji w regionie na jednej stronie internetowej to postulat ponad 36% przedsiębiorców. Respondenci IDI wskazywali natomiast na utworzenie bazy firm poszukujących współpracy dostępnej dla wszystkich na stronie internetowej w postaci wyszukiwarki.

Co trzeci (33%) badany uważa, że kooperację ułatwiłoby przypisanie przez IOB konsultantów odpowiedzialnych za kontakty z poszczególnymi firmami, przy czym 30% respondentów twierdzi, iż osoba taka powinna dojeżdżać do siedziby współpracującego z instytucją przedsiębiorstwa. Posiadanie indywidualnego opiekuna-konsultanta szczególnie ważne okazało się dla przedsiębiorstw przemysłowych.

Podobne zdanie mają uczestnicy wywiadu grupowego, którzy dyskutując o możliwych formach komunikacji z potencjalnymi odbiorcami takich usług, podkreślali konieczność indywidualnego traktowania i patrzenia na przedsiębiorcę w kategorii klienta. Zdaniem jednego z badanych dobrym pomysłem byłoby odwiedzanie przedsiębiorstw i przedstawianie im usług podczas indywidualnych spotkań. Inny wskazuje natomiast na spersonalizowanie działań marketingowych i przesyłanie szczegółowych informacji dotyczących profitów, jakie może uzyskać potencjalny beneficjent w wyniku skorzystania z danej usługi, szkolenia, udziału w projekcie.

Analiza desk research

W ramach badania przeprowadzono analizę 17 europejskich IOB, w tym parków naukowo-technologicznych, inkubatorów przedsiębiorczości, klastrów i innych instytucji otoczenia biznesu, które stosują dobre praktyki w zakresie pobudzania innowacyjności i współpracy przedsiębiorstw. W zakresie pobudzania innowacyjności analizowano sieci różnorodnych instytucji partnerskich, współpracę między środowiskiem nauki i biznesu, wybór lokatorów parków naukowo-technologicznych oraz świadczenie usług internacjonalizacyjnych. W zakresie pobudzania współpracy przedsiębiorstw analizowano organizowanie klastrów branżowych, tworzenie platform współpracy, organizację szkoleń, projektów i konkursów pobudzających innowacyjność oraz organizacje spotkań networkingowych. Sprawdzono jakie czynniki wpływają na owocną współpracę pomiędzy IOB a biznesem na rzecz budowania zdolności innowacyjnych przedsiębiorstw. Analizowano kompleksowość oferty, przebieg inkubacji przedsiębiorstw oraz funkcjonowanie funduszy kapitału zalążkowego.

Pobierz dokument: Badanie przedsiębiorstw oraz instytucji otoczenia biznesu.